Үндсэн агуулга руу шилжих
Г.Мэнд-Ооёо “Чингис хаан” одонт · МУСГЗ МОНENG

Гомбожавын Мэнд-Ооёо


1952 онд Сүхбаатар аймгийн Онгон сумын Хэмнэгт хэмээх газар төрсөн. 13 настайгаасаа шүлэг бичиж эхэлсэн.

Зохиол бүтээлүүд нь англи, орос, хятад, испани, франц, унгар, бенгал, казах зэрэг дэлхийн 50 гаруй хэлнээ орчуулагдан нийтлэгдсэн.

Г.Мэнд-Ооёо 1990–1996 онд Монголын түүх соёлын хосгүй дурсгал болох “Мигжэд Жанрайсиг” цогцолборыг бүтээн залах хөтөлбөрийг дэвшүүлэн хэрэгжүүлсэн бөгөөд үндэсний монгол бичиг, уран бичлэгийн уламжлалыг сэргээх, соёлын өвийг судлах, хамгаалах үйлсийг манлайлагчдын нэгэн юм.

2002 онд Дэлхийн уран соёлын академиас утга зохиолын доктор цол олгож, байнгын гишүүнээр элсүүлсэн байна.

2014 онд Италийн Чивителла Раниери сангийн тэтгэлэгт хөтөлбөрт уригдаж, Чивителла хэмээх 15-р зууны шилтгээний урланд суралцаж бүтээлээ хийсэн байна.

2014 оны 9-р сард Румын Улсын Крайова хотод болсон Дэлхийн яруу найргийн наадамд дэлхийд хүлээн зөвшөөрөгдсөн 50 гаруй яруу найрагчдаас тодорч Михай Эминескугийн нэрэмжит Олон улсын яруу найргийн наадмын Гранд буюу тэргүүн шагнал хүртжээ.

2015 онд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар Монгол төрийн эрхэм дээд шагнал - тэргүүн зэргийн одон “Чингис хаан” одонгоор шагнагдсан анхны зохиолч юм.

Яруу найргийн “Утгын болор сүм” (1997), “Тэнгэрийн хаяанаас нүүдэлчин айсуй” (2002), “Хэсэг цагаан манан” (2010), “Гэрэлтэх агшин бүр” (2010); шилмэл яруу найргийн дээж “Он цагийн хүрд” (2016) хүүрнэл “Алтан-Овоо” (1993, 2002, 2007, 2008, 2010) болон “Гэгээнтэн” (2012), “Шилийн богд” (2015) романууд, “Шармаань” тууж (2020), “Гол ус тунгалагших цаг” (2015), “Оюун санааны хээр тал”(2016), “Оршихуйн гэрэлт хүрээн дотор” (2018), “Цагаан манан, гэгээн гуниг” (2020), эссэ нийтлэл, баримтат уран бүтээлийн чуулганы 60 гаруй ном хэвлүүлсэн.

Шагнал, цол хэргэм
  • 2025
    Катак утга зохиолын шагнал, дэлхийн утга зохиолд оруулсан онцгой хувь нэмрийн төлөө Катак, Дакка хот, Бангладеш Улс
  • 2015
    Монгол төрийн эрхэм дээд шагнал - тэргүүн зэргийн одон “Чингис хаан” Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар
  • 2014
    Михай Эминескугийн нэрэмжит олон улсын академийн Гранд шагнал Крайова хот, Румын Улс
  • 2008
    Хүндэт медаль Токио, Япон
  • 2005
    Дэлхийн яруу найрагчдын XXV их хурлын яруу найргийн уралдааны тэргүүн байр АНУ
  • 2002
    Утга зохиолын доктор цол, байнгын гишүүн Дэлхийн уран соёлын академи
5 настай хургачин хүү Г.Мэнд-Ооёо · 1957
13 настайд нь анхны шүлэг нь нийтлэгджээ · 1965
18 настайдаа Багшийн диплом өвөртлөжээ · 1970
“Гал” бүлгэмийн зарим нөхдийн хамт · 1979
Залуу яруу найрагч нөхдийн хамт · 1979
Халх голын дайны ахмад дайчид болон нөхдийн хамт · 1979
Залуу яруу найрагч Г.Мэнд-Ооёогийн “Чам руу би явж байна” шүлэг нь Н.Энхбаярын орчуулгаар Ази Африкийн уран зохиолын “Лотос” /1985/ сэтгүүлд нийтлэгджээ. Энэтхэг улсад болсон Ази Африкийн Залуу зохиолчдын хуралд хамт оролцов. · 1987
Өвөл. Хэрлэн гол · 1987
“Их хааны удам” киноны зураг авалтын үеэр · 1995
Монголын түүх соёлын хосгүй өв Мигжэд Жанрайсиг цогцолборыг залах ёслол нээж байгаа нь · 1996
Монголын түүх соёлын хосгүй өв Мигжэд Жанрайсиг цогцолборыг бүтээн байгуулсны учир ерөнхийлөгч П.Очирбат Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн цол тэмдэг гардуулж байгаа нь · 1996
Түргэний гол. Нутгийнхантайгаа · 2000
Дэлхийн яруу найрагчдын их наадам. Токио, Япон · 2000
Австралийн Сидней хотноо Дэлхийн яруу найрагчдын их хуралд оролцов. · 2001
Румын улсын Яси хотноо зохиолч нөхдийн хамт · 2002
Ази-Номхон далайн орнуудын яруу найрагчдын хурлын үеэр Японы нэрт зохиолч Шинкава Казуяатай хамт. Токио · 2005
Дэлхийн Яруу найрагчдын 26-р их хурлын ерөнхийлөгч Г.Мэнд-Ооёо, удирдах бүрэлдэхүүний хамт. Улаанбаатар хот · 2006
Цинхай яруу найргийн наадам. Хятадын яруу найрагч Жиди Маджатай хамт. Хөх нуур · 2007
Цинхай яруу найргийн наадмын үеэр Оросын нэрт яруу найрагч Римма Казакова · 2007
Жан Смерик Олон улсын утга зохиолын наадам, Словакын нэрт яруу найрагч Милан Руфүстэй хамт. Братислав · 2008
Яруу найргийн уншлага, Словак улс · 2008
Мексик улсын Акапулко хотноо Дэлхийн яруу найрагчдын их хуралд оролцов. · 2008
Стругагийн яруу найргийн наадам. Македоны ерөнхийлөгч Жоржи Иванов болон хэсэг нөхдийн хамт · 2009
Унгарын парламентын дарга Каталин Зили болон бусад нөхдийн хамт. Унгарын парламентын ордонд. Будапешт хот. · 2009
Түркийн Истанбул хотноо Урал Алтай хэлтний Пэн хуралд оролцов · 2009
“Мэнд-Ооёогийн хишиг өдрүүд”-н нээлтэнд Монгол улсын ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж хүрэлцэн ирж нээлтийн үг хэлэв. · 2010
Францын зохиолч Патрик Фишмэн, Монголын нэрт зохиолч Чинаг Галсан нарын хамт. Өвөрхангай аймаг · 2011
Стругагийн яруу найргийн наадам. Африкийн яруу найрагч Монганитай хамт. Струга, Македон · 2012
Стругагийн яруу найргийн наадмын үеэр зохиогдсон Монголын яруу найргийн үдэш. Струга, Македон · 2012
Хирошимад айлчилав · 2012
Филиппины Багио хотноо уншигчидтай уулзалт хийж, яруу найргийн уншлага хийв · 2012
“Сувдан сондор” аялал. Дарьгангын хээр талаар. · 2013
Мигжэд Жанрайсиг их шүтээнийг бүтээн залах ажлаар Далай ламд бараалхав. Дарамсала хот, Энэтхэг · 1993
Азийн утга зохиолын форум, Улаанбаатар · 1999
Ази-Номхон далайн орнуудын яруу найрагчдын хурал. Токио, Япон · 2005
Алтан Овооны их тахилгын үеэр, Дарьганга · 2008
Сүхбаатар аймгийн зохиолчидтой, Сүхбаатар сум. · 1988
Унгарын Лакителек тосгонд “Монголын уран зохиолын орчуулгын зуны сургууль”-д Г.Мэнд-Ооёогийн уран бүтээлийн орчуулга дээр ажилласан судлаачдын хамт. · 2015
Дарьганга сум, Ганга нуурын эрэгт “Ганга нуурын чуулган” эвентийн үеэр Ганга нуураа хамгаалах тухай яриа хийв. · 2014
Румыний Крайова хотод болсон Олон улсын Михай Эминескүгийн Академийн тэргүүн дээд шагналыг Монголын яруу найрагч Г.Мэнд-Ооёод олгов. · 2014
Парис хотноо “Газар тэнгэрийн хооронд Монгол орныг яруу найргаар харахуй” хэмээх нүүдэлчний сэдэвт яруу найргийн уншлага. Монакогийн яруу найрагч Сабин Рэглионы хамт. · 2017
“Тэнгэр, Нар, Түншлэл” Япон-Монголын каллиграфийн хамтарсан үзэсгэлэн. · 2015
Төрийн ёслол хүндэтгэлийн өргөөн дэх Г.Мэнд-Ооёогийн хөрөг. Зураач УГЗ П.Орхон · 2016
Ром хотноо итали хэлнээ бүтээлийг минь орчуулсан Дамиано Абени болон Монгол Улсаас Итали улсад суугаа элчин сайд Ц.Жамбалдорж нарын хамт · 2017
Италийн сангаас зохион байгуулдаг “Яруу найргийн хөргүүд” хэмээх Олон улсын яруу найргийн наадамд оролцов. · 2017
Италийн нэрт зураач Маттео Периколигийн санаачилсан “Дэлхийн зохиолчдын цонхнууд” хэмээх хөтөлбөрт уригдан оролцов. Манай гэрийн цонхыг тэрбээр ийн дүрсэлжээ. · 2013
Монгол Улсаас Франц улсад суугаа Элчин сайд М.Батсайхан, Монако Улсын элчин сайд нарын хамт. Парис хотноо. · 2017
Олон улсын Михай Эминескүгийн Академийн тэргүүн дээд шагналыг гардан аваад үг хэлэв. · 2014
Чивителлагийн андууд · 2014
Михай Эминескүгийн Олон улсын яруу найргийн наадамд шүлгээ уншив. · 2015
СУИС-ийн хүндэт доктор цол хүртэв. · 2015
Чивителла шилтгээний шүлгээ уншив. · 2014
Наландагийн туурь дээр
Хэвлэл, судалгаа
  • Ш.Уянга. “Гэрэлт хүмүүний босгосон бодь алтан суварга”, “Улаанбаатар” сонин, 1994.07.01 № 125 (584)
  • Т.Очирхүү. “Алтан Овоо хэмээх судар буюу шүлгийн айзамт ном бүтээгчийн тухай”, “Алтан Овоо” УБ 2007. 3-5 хуудас
  • Д.Ганбаатар. “Домог хүүрнэсэн бүтээлийн тухай уншигч миний бодол”
  • Д.Баттогтох “Зуун эхийн задлал: Алтан Овоо”, “Зуун эхийн задлал” УБ 2004.182-183 хуудас
  • Д.Урианхай. “Өөрийнхөө замаар, өөрийнхөө хурдаар”, 2007.2.16-22. “Алтан Овоо” УБ 2007. 3-5 хуудас
  • Саймон В.Смит. “Ахуйн тусгал гэхээсээ дотоод ертөнцийнх нь буулт гэмээр”, Г.Мэнд-Ооёо “Алтан Овоо”/англи хэлнээ/ УБ 2007. 3-4 хуудас
  • С.Жамбалдорж “Монголын Алтан Овоо дэлхийн Алтан Овоо болов” Өдрийн сонин, 2007.7.4 №155.156 (2607, 2608)
  • О.Сүхбаатар. “Тахилын үг”, 2004.05.25 “Дарьгангын хөх шастир” номын 125-126 тал
  • Имрэ П.Золдос “Яруу найрагчийн призмтэй адилтгам” , 2007.10.30. “Өнөөдөр” сонин 2008.1.11. Баасан №008 (3271)
  • О.Дашбалбар. “Сарны шүлэгч буюу Гомбожавын Мэнд-Ооёо”, 1993 он. “Бодлын солбицол” сонин 1993.12.08. О.Дашбалбар “Хүн ертөнц” УБ.2003, 352-366 хуудас.
  • А.Мөнх-оргил “Гомбажавын Мэнд-Ооёо” – “Шинэчлэгчдийн тухай тэмдэглэл” УБ 2005. 52-64 хуудас
  • Д.Төрбат “Асаж урсдаг мөрөн ...” Улаанбаатар” сонин, 1993.03.25 № 31 (243)
  • Д.Цогбадрах “Юм бүхэн таны тулд найрсан оршино”, Улаанбаатар” сонин, 1996.06.26 № 122 (1054)
  • Ж.Болд-эрдэнэ “Гангын нэгэн сондор”, 1996.02.06. “Ил товчоо” сонин, 1996.6.11-20 №17. (201)
  • Д.Хүү “Нүүдэл тоссон үгийн дээж” 2005 он. “Хүрээ хэмнэл” №027 /242/, 148 /8912
  • Д.Өрнөхдэлгэр “Шинэтгэл саран хийгээд шинэчлэгч найрагч”, Утга зохиол судлалын “A New Method” төв. Цуврал 4. УБ 2004, 104-108 хуудас
  • Я.Баатар. “Цагаан манан, гэгээн гуниг” 2001.VII.22-27. “Яруу найраг - Шидэт долгион”-I. УБ 2007. 116-131 хуудас
  • Ш.Сүрэнжав “Байгалийн их хөг дуурсгагч Г.Мэнд-Ооёо” . 2003.1.14
  • Я.Баатар. “Монголын соёлын эрхэмсэг оршихуйг нээхүй”. “ХХ зууны Монгол зохиолчид” цувралын 47. “Гомбожавын Мэнд-Ооёо”, 91-92 тал
  • С.Хүрэлбаатар “Хазгайг тэгшилж хатууг зөөллөдөг морин хуур”. “Өнөөдөр сонин”. 2003.1.11. №008 (1746)
  • Ш.Цэрэнпил “Танигдахуй болоод эс танигдахуйн шастир” “Өдрийн сонин” 2004.8.26 №211 (1713)
  • Ш.Цэрэнпил Ноён Имрегийн таашаал ба Г.Мэнд-Ооёогийн гурван “ДАН”. “Өдрийн сонин” 2005.3.3
  • П.Батхуяг “Мэнд-Ооёо ах аа! Өөртөө үнэнч байх юутай чухал урлаг вэ?”. П.Батхуяг “Яруу найргаар ярилцахуй” УБ 2006. 5-24 хуудас. “Утга зохиол урлаг” сонин 2006.7. №019, (2216)
  • Ш.Цэрэнпил “Дэлхийн дэвжээ Монгол шүлэг”, “Өнөөдрийн Монгол” сонин, 2006.3.14. №47 (217)
  • Ёо Мита “Г.Мэнд-Ооёо аюулаас сэрэмжлүүлэх хонх цохилоо, /Японы Чикю сэтгүүлийн 141-р/, “Өнөөдрийн Монгол” сонин 2006.4.27. № 79/249/
  • Т.Мацуда “Оюун сэтгэлгээний орон зай дахь шүлэгч”. “Хоккайдо” сонин “Дэлхийн утга зохиол” булан. 2002.66-67 хуудас
  • Ли Күй Сянь “Монгол, чам руу би явж байна”, “Тайваны утга зохиол” сэтгүүл. 2005.12 сар. 49 дугаар.
  • Такис Ионнидис ”Гэрэлтэх агшин бүр”” номонд суралцахуй захидал
  • Ёо Мита. “Яруу найраг бол ертөнцийн гэрэл гэгээ” Японы утга зохиолын “Юүсүрүка” сэтгүүлийн 2006.4 сард 68 дахь дугаар.
  • Ши Чаон “Яруу найргийн гэрэлт гэж чухам юуг өгүүлнэ вэ?” Тайпей. Тайвань. 2006.12.27
  • Ү.Хүрэлбаатар (Ph.D) “Монголын яруу найргийн Дэнзэн Норгой хэн бэ?”, “Зууны мэдээ” сонин 2009.10.27. №251 (3323)
  • Г.Аким “Хулсан лимбэний нүхээр салхин гансруулахуй”, “Амралтын шуудан” сонин 2009.12.12. №295, 296 (695, 696)
  • Ж.Нэргүй “Түмэн амгалан атлаа яруу найрагч”, “Өнөөдөр” сонин 2009.12.23. №295 (3858)
  • Я.Ганбаатар, (Ph.D), “Сарны шүлэгч буюу “Шүлгийн дундаас зураг тодрох ёсны үлгэр” Я.Ганбаатар “Утга зохиолын тухай яриа” УБ 2010. ISBN 99962-1-060-X
  • Ү.Хүрэлбаатар “Зөөлөн айн таван аксиом”, “Өнөөдөр” сонин 2010.11.19 №269 (4132)
  • Ү.Хүрэлбаатар “Дарьгангын яруу гурвал”, “Өдрийн сонин” сонин 2011.04.08. №09 (3792)
  • Б.Магсаржав “Цаг хугацаанаас ангид оршихуй буюу яруу найрагчийн төгөлдөршил”, англи хэлээр GUNU сэтгүүл №17, ISBN 99929-73-67-6, 45-р тал
  • Я.Ганбаатар, “Ертөнцийн явдал” олимпийн тэнгэрт хур болон бууж, дэлхийн сонорт эгшиглэнэм” Өнөөдөр сонин, 2012.7.24 №167/4631/
  • Ч.Билигсайхан “Үнэний төгөлдөр дуулал – Гэгээнтэн” (Өнөөдөр сонин, 2012.10.10 №235)
  • Д.Галбаатар, Б.Хишигсүх “Түмэн мэсийн гэгээнтний дээд таалал оршжихуй” (Өдрийн шуудан 2012.11.28 №240)
  • Я.Ганбаатар “Төгөлдөр үнэний яруу дуулал” Нийслэл Таймс сонин. 2012.11 сар